Automaat of schakel leren rijden? Zo kies je

Kort antwoord: doe je je praktijkexamen in een automaat, dan krijg je code 78 op je rijbewijs en mag je alleen automaat rijden. Doe je examen in een schakelauto, dan mag je beide. Daarom kiezen de meeste leerlingen voor schakel: je houdt alle opties open voor huurauto's, bedrijfsbussen en de tweedehandsmarkt. Automaat leren kan een uitkomst zijn als de techniek van het schakelen je structureel in de weg zit.

Het verschil zit in een code op je rijbewijs

Er bestaat geen apart automaatrijbewijs. Je haalt in beide gevallen rijbewijs B, het verschil zit in een code. Doe je het praktijkexamen in een auto met automaat, dan zet het CBR code 78 op je rijbewijs. Vanaf dat moment mag je alleen auto's met automatische versnellingsbak besturen. Doe je examen in een schakelauto, dan krijg je het volledige rijbewijs B en mag je alles rijden: schakel en automaat.

Die regel is er niet voor niets: wie nooit heeft leren schakelen, kan een schakelauto niet veilig bedienen. Andersom is er geen probleem, schakelen leren betekent dat een automaat vanzelf gaat.

Wanneer is automaat leren een goede keuze?

Eerlijk is eerlijk: er zijn situaties waarin automaatles een uitkomst is.

• Als de coordinatie van koppeling, gas en schakelen je structureel blokkeert, ook na flink oefenen
• Als je door een lichamelijke beperking niet of moeilijk kunt schakelen
• Als je zeker weet dat je alleen een eigen automaat gaat rijden, bijvoorbeeld een elektrische auto

In de eerste lessen voelt automaat makkelijker: beide handen aan het stuur, geen afgeslagen motor bij het wegrijden, alle aandacht voor het verkeer. Maar let op: het grootste deel van je rijopleiding gaat helemaal niet over schakelen. Kijktechniek, voorrang, invoegen, zelfstandig rijden: dat leerwerk is bij automaat en schakel precies even groot.

Waarom schakel meestal de slimmere keuze is

De meeste leerlingen kiezen voor schakel, om een simpele reden: je koopt er vrijheid mee.

• Huurauto's en deelauto's. Zeker buiten Nederland zijn huurauto's vaak schakel. Met code 78 sta je dan letterlijk stil.
• Werk. Bedrijfsbussen en bestelauto's zijn nog veel handgeschakeld. Voor bijbanen en vakwerk is code 78 een beperking die werkgevers lastig vinden.
• De tweedehandsmarkt. Betaalbare eerste auto's zijn vaker schakel. Met een volledig rijbewijs kun je uit het hele aanbod kiezen.
• Lenen en delen. Even de auto van je ouders of een vriend lenen kan alleen als je hun versnellingsbak mag bedienen.

Rijd je straks toch vooral automaat of elektrisch? Prima, dat mag met een volledig rijbewijs altijd. Andersom niet, en dat is precies het punt.

Verandert dit nog? De discussie rond code 78

Omdat nieuwe auto's steeds vaker automaat of elektrisch zijn, wordt er in Nederland en Europa gesproken over het versoepelen van de automaatbeperking. Tot het zover is geldt gewoon de huidige regel: examen in een automaat betekent code 78 en dus alleen automaat rijden. Baseer je keuze daarom op de regels van nu, niet op plannen die nog kunnen veranderen. Het actuele beleid vind je altijd op cbr.nl.

Wil je later alsnog van code 78 af, dan kan dat: je neemt schakellessen en doet opnieuw praktijkexamen in een schakelauto. Je betaalt dan wel opnieuw lessen en examengeld. Wat dat kost zie je in wat kost een rijbewijs in 2026 in Meppel.

Zo leer je schakelen zonder frustratie

Veel angst voor schakelen komt door het beeld van afslaan op een kruising met toeterende auto's erachter. In de praktijk bouw je het rustig op: eerst op een rustig industrieterrein wegrijden en opschakelen, dan pas het echte verkeer in. Bij Rijschool Sams les je in een witte VW Polo met een vaste instructeur die je tempo volgt. De meeste leerlingen schakelen na een handvol lessen zonder erbij na te denken.

Twijfel je wat bij jou past? Boek een gratis proefles. Na 45 minuten achter het stuur weet je vrij zeker of schakelen voor jou een obstakel is of gewoon een kwestie van oefenen.

Veelgestelde vragen over automaat en schakel